1909 yılında Sinop'un Salı köyünde dünyaya geldi. Ankara Erkek Lisesi'ni bitirdi. Lisedeki edebiyat öğretmenleri Faruk Nafiz Çamlıbel ve Ahmet Hamdi Tanpınar, şiir sevgisinin gelişmesinde etkili oldular. Ankara Erkek Lisesi'ni bitirdikten sonra Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde çalıştı(1930-1935) . Ankara Hukuk Fakültesi'ne iki yıl devam ettikten sonra İstanbul'a gitti, Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'ne girdi ve burayı bitirdi. Güzel Sanatlar Akademisi Kütüphane müdürlüğü yaptı. Dolmabahçe Resim ve Heykel Müzesi resim yardımcılığında bulundu.
1939'da Ankara'ya döndü ve CHP Genel Merkezi'nde Halkevleri Kültür ve Sanat Yayınları'nı yönetti. Ağrı dolaylarında askerlik görevini yaptıktan sonra, Ankara'da Çocuk Esirgeme Kurumu Yayın Müdürü, Kurum Başkanı (1957-1960) , daha sonra İş Bankası Yönetim Kurulu üyesi oldu. Devlet Tiyatrosu Edebî Kurul Başkanlığı, Anadolu Ajansı Yönetim Kurulu üyeliği yaptı. Politikaya atılarak Zafer gazetesinde yazılar yazdı. Birkaç kez DP'den milletvekili adayı olduysa da seçilemedi. Yayımlanan ilk şiiri, Ankara Lisesi'nden Muhip Atalay imzasıyla Milli Mecmua'da çıkan 'Bir Kadına' adlı şiirdir 15 Eylül 1926. Sonra kendi imzası ile çeşitli dergilerde şiirler yayımladı.
Çeşitli dergilerde yayımlanan şiirleri, 1974 yılında İş Bankası Kültür Yayınları arasında, 'Şiirler' adı ile çıktı. Ayrıca Tevfik Fikret'in 'Rübab-ı Şikeste' adlı eserini Türkçeleştirerek 'Kırık Saz' adıyla yine İş Bankası yayınları arasından çıktı.
21 Haziran 1980'de Ankara'da vefat etti. Vasiyeti üzerine Sinop'un Salı köyünde toprağa verildi.
Ahmet Muhip, Cahit Sıtkı Tarancı ile şiirde ahenge ve sese önem vermişlerdir. Örneğin Kar şiirinde Ahmet Muhip sesi ön plana çıkarırken Olvido adlı şiirinde ne sesi anlama ne de anlamı sese baskın kılmıştır.
Hece şiirinin son kuşağı denilebilecek şairler arasında Ahmet Muhip Dıranas, çağcıl Batı şiirine (Baudelaire, Verlaine) en yakın, kendinden bir iki kuşak sonrası şairler üzerinde, az sayıda şiirle bile olsa, uzun süre etkili olan bir şairdir. O da hocası Tanpınar gibi az yazmış, seyrek yayımlamış, şiirlerini şiire başladıktan nerdeyse elli yıl sonra (1974) kitaplaştırmıştır. Gerek Fransız şiiri, gerekse kendinden önceki kuşaktan ustaları Ahmet Haşim ve Ahmet Hamdi Tanpınar'dan aldığı etkileri sanatına yedirerek özgün bir şiire ulaşmıştır. Hece ölçüsü sınırlarında kalarak ama durak ve vurgu yerlerini değiştirerek gelenekselde çağdaşlığı yakalayan, çağrışım gücü yüksek, yurdu, insanı ve doğası ile barışık, alışılmadık deyiş örgüsüyle unutulmaz şiirler yazmıştır. Şiirlerinde aşk, tabiat, ölüm, hatıralar, sığ olmayan bir anlatımla ve düşündürücü boyutlar içinde verilmiştir.
Eserleri
Kitap
Yazılar. Adam Yayınları, Haziran 1994.
Oyunlar Gölgeler, Çıkmaz, Finten. Adam Yayınları 1995, İstanbul
Yazılar, Toplu Yazıları. YKY 2000, İstanbul
Şiirler. YKY Kasım 2006.
Şiir
Şiirler (1974)
Kırık Saz (1975 T. Fikret'ten)
Yağma
Fahriye Abla
Rüzgar
Kar
Olvido
Elif
Oyun
Gölgeler (1947)
O Böyle İstemezdi (1948)
Bitmez Tükenmez Can Sıkıntısı
Büyük Olsun
Atlıkarınca
Çeviri Oyun
Aptal (1940 - Dostoyevski'den uyarlayanlar F. Neziere / S.W. Bienstock)
İnceleme
Fransa'da Müstakil Resim (1937 - İki Cilt C. Sıtkı ile birlikte)
Webailesi Portal Sistemi
Sahne adıyla Ezhel (Ais Ezhel) olarak bilinen Ömer Sercan İpekcioğlu 1 Temmuz 1990 yılında Ankara’da dünyaya geldi. İlk albümünü 2017 yılının mayıs ayında çıkartan Ais Ezhel, yaptığı müziğin türünü “Anatolian Urban Core/Hip-Hop/Reggae-Dub/Trap” olarak tanımlıyor. Ankara'da yaşadığı mahalle kültürünü şarkılarında yansıtan Ezhel, kısa süre içerisinde milyonlar tarafından dinlenmeye başlandı. Geleneksel kültürle evrensel bir kalite yakalayan Ezhel, küçük yaştan itibaren rap müzikle ilgilenmeye başladı. Rap’in yanında Reggae tarzı müzik yapmaktadır.Ayrıca gitar, piyano, ney, def ve darbuka gibi müzik aletleri çalmaktadır. Rap hayatına solo olarak başlayan Ezhel, 2008 yılında Keişan ile birlikte yaptığı seri ile adını duyurdu. 2011 yılında Kamufle, Red, Anıl Piyancı, Keişan, Grogi, İndigo, Nomad ile birlikte yaptığı Sekiz adlı şarkısıyla daha geniş kitlelere ulaşmıştır.
Türkçe rapin önemli isimleriyle çalıştıktan sonra 2011 yılında Funk’d up, Dj Suppa ve Aga B ile VooDoo Records’u kurdu.Hiphoplife tarafından desteklenen Freestyle King 2 yarışmasında 16 yarışmacı arasında 1. olmuştur. Son olarak yine Hiphoplife tarafından desteklenen Organize Oluyoruz vol. 2 albümüne “Yaprak Düşerse” şarkısı ile katkıda bulunmuştur.
Türkçe rapin önemli isimleriyle çalıştıktan sonra 2011 yılında Funk’d up, Dj Suppa ve Aga B ile VooDoo Records’u kurdu.Hiphoplife tarafından desteklenen Freestyle King 2 yarışmasında 16 yarışmacı arasında 1. olmuştur. Son olarak yine Hiphoplife tarafından desteklenen Organize Oluyoruz vol. 2 albümüne “Yaprak Düşerse” şarkısı ile katkıda bulunmuştur.
17. yüzyıl Halveti tarikatının Niyâziyye veya Mısriyye kolunun kurucusu, büyük bir sûfî tasavvuf edebiyatı ustası şairdir.
Asıl adı Mehmet olup, 12 Rebiülevvel 1027 / 8 Şubat 1618'de Malatya'nın şimdiki adı Soğanlı köyü olan İşpozi kasabasında dünyaya gelmiştir. Babası, yöresinin önde gelenlerinden Nakşbendiyye tarikatı mensubu Soğancızâde Ali Çelebi'dir. Niyâzî ve Mısrî ise mahlaslarıdır. Mısrî mahlası tahsilini Mısır'da yaptığından dolayıdır. Çeşitli medreselerde eğitim görmüş ve farklı yerlerde tasavvuf bilgisini geliştirmiştir. 1655 yılında Halveti şeyhi Ümmi Sinan'dan hilafet alarak irşada mezun kılınmış, memleketin pek çok yerinde vaazlar vererek halkı irşad etmeye çalışmıştır.
Şöhreti her yana yayılan Niyazî Mısrî, ordunun maneviyâtını yükseltmek için Sultan IV. Mehmet tarafından Lehistan seferine götürülür. Hakkında ileri sürülen iftiralardan sonra Limni adasına sürülür ve burada onbeş yıl çileli bir hayat yaşar. Ölümünden bir yıl kadar önce affedilir ve Bursa’ya döner. Fakat Bursa Kadısı'nın şikayeti üzerine tekrar Limni’ye gönderilir ve burada vefat eder. Osmanlı sultanı tarafından sürgüne gönderildiği Limni adasında 1693 (H.1105) senesinde bir Çarşamba günü kuşluk vakti vefat etmiş olup türbesi de aynı adada ziyaretgahtır.
Türkçe ve Arapça manzum ve mensur on ciltten fazla eseri bulunmaktadır. Aruz ölçüsü ile yazdığı şiirlerinde genellikle Nesimî ve Fuzulî’nin, heceyle yazdığı şiirlerinde ise Yunus Emre’nin etkisinde kaldığı görülür. Divanı’nın yanı sıra, “Risaletü’t-Tevhid, Şerh-i Esma-i Hüsnâ, Sûre-i Yusuf Tefsiri, Şerh-i Nutk-ı Yunus Emre, Risale-i Eşrât-ı Saat, Tahir-nâme, Fatihâ Tefsiri, Sûre-i Nûr Tefsiri” eserlerinden bazılarıdır.
Eserleri
Divân
Mecmuaları
Süleymaniye Küt. Reşid Ef. 1218 numaradaki mecmua.
Bursa Sultan Orhan Küt. 690 no’lu “Mecmua‐ i Kelimât‐ ı Kudsiyye” diye adlandırılan mecmua.
Risaleleri
Risâle‐ i Devriyye
Risâle‐ i Es’ile ve Ecvibe‐ i Mutasavvufâne
Risâle‐ i Eşrâtü’s‐ Sâat
Tabirnâme
Risâle‐ i Haseneyn
Risâle‐ i Hızriyye
Risâle‐ i Arşiyye
Vahdetnâme
Risâle‐ i İade
Risâle‐ i Nokta
Akîdetü’l‐ Mısrî
Risale fî Devrân‐ ı Sofiye
Etvâr‐ ı Seb’a
Şerhleri
Şerh‐ i Esmâ‐ i Hüsnâ
Şerh‐ i Nutk‐ ı Yûnus Emre
Ait Olduğu Söylenen Diğer Eser ve Risaleler
Lübbü’l‐ Lüb ve Sırru’s‐ Sır
Cenâb‐ ı Hakk’ın her şeyi muhit olduğu hakkında risale
Elğâz‐ ı Sofiye
Risale fî işareti’l‐ vâkıât fi’l‐ fatihati’ş‐ şerîfe‐
Rısâle‐ i usûl‐ i târikat
Usûl‐ i târikat ve rumûz‐ i hakikat
Eşrefoğlu Rûmî’ye ait beyitlerin şerhi
Bir beyitin şerhi
Tefsir‐ i duâ hakkında risale
Ahvâl‐ ı tarîkat‐ ı Hak
Tuhfetü’I‐ Uşşak ve Tuhfetü’l‐ Müştâk
El‐ levâyih iî suâl‐ i Şeyh Mısri
Güneşin mağribden nasıl doğduğu hakkında risale
Risâle‐ i îman‐ ı taklidi ve tahkiki
Ta’bîr‐ i sadâ‐ yı nâkûs
Risâle‐ i fî tasviri’l‐ ecsâm ve’l‐ erhâm
Risâle‐ i târîhiyye
Cüz‐ i la yetecezzâ
Yazdığı Tefsirler
Tefsîr‐ i sûre‐ i Yûsuf
Tefsîr‐ i innâ eradna’l‐ emânete
Tefsîr‐ i lem yekünıllezîne keferû‐
Allâhu nûru’s‐ semâvâti ve’l‐ ard—
Tefsîr‐ i âyet‐ i “İz kale rabbüke‐ ‐ ‐
Tefsîr‐ i âyet‐ i innallahe
Arapça Eserleri
Mevâidü’l‐ irfân
Devre‐ i Arşiyye
Tesbî‐ i Kasîde‐ i Bür’e (Bürde)
Tefsîr‐ i Fâtihatü’l‐ Kitâb
Mecâlis
Asıl adı Mehmet olup, 12 Rebiülevvel 1027 / 8 Şubat 1618'de Malatya'nın şimdiki adı Soğanlı köyü olan İşpozi kasabasında dünyaya gelmiştir. Babası, yöresinin önde gelenlerinden Nakşbendiyye tarikatı mensubu Soğancızâde Ali Çelebi'dir. Niyâzî ve Mısrî ise mahlaslarıdır. Mısrî mahlası tahsilini Mısır'da yaptığından dolayıdır. Çeşitli medreselerde eğitim görmüş ve farklı yerlerde tasavvuf bilgisini geliştirmiştir. 1655 yılında Halveti şeyhi Ümmi Sinan'dan hilafet alarak irşada mezun kılınmış, memleketin pek çok yerinde vaazlar vererek halkı irşad etmeye çalışmıştır.
Şöhreti her yana yayılan Niyazî Mısrî, ordunun maneviyâtını yükseltmek için Sultan IV. Mehmet tarafından Lehistan seferine götürülür. Hakkında ileri sürülen iftiralardan sonra Limni adasına sürülür ve burada onbeş yıl çileli bir hayat yaşar. Ölümünden bir yıl kadar önce affedilir ve Bursa’ya döner. Fakat Bursa Kadısı'nın şikayeti üzerine tekrar Limni’ye gönderilir ve burada vefat eder. Osmanlı sultanı tarafından sürgüne gönderildiği Limni adasında 1693 (H.1105) senesinde bir Çarşamba günü kuşluk vakti vefat etmiş olup türbesi de aynı adada ziyaretgahtır.
Türkçe ve Arapça manzum ve mensur on ciltten fazla eseri bulunmaktadır. Aruz ölçüsü ile yazdığı şiirlerinde genellikle Nesimî ve Fuzulî’nin, heceyle yazdığı şiirlerinde ise Yunus Emre’nin etkisinde kaldığı görülür. Divanı’nın yanı sıra, “Risaletü’t-Tevhid, Şerh-i Esma-i Hüsnâ, Sûre-i Yusuf Tefsiri, Şerh-i Nutk-ı Yunus Emre, Risale-i Eşrât-ı Saat, Tahir-nâme, Fatihâ Tefsiri, Sûre-i Nûr Tefsiri” eserlerinden bazılarıdır.
Eserleri
Divân
Mecmuaları
Süleymaniye Küt. Reşid Ef. 1218 numaradaki mecmua.
Bursa Sultan Orhan Küt. 690 no’lu “Mecmua‐ i Kelimât‐ ı Kudsiyye” diye adlandırılan mecmua.
Risaleleri
Risâle‐ i Devriyye
Risâle‐ i Es’ile ve Ecvibe‐ i Mutasavvufâne
Risâle‐ i Eşrâtü’s‐ Sâat
Tabirnâme
Risâle‐ i Haseneyn
Risâle‐ i Hızriyye
Risâle‐ i Arşiyye
Vahdetnâme
Risâle‐ i İade
Risâle‐ i Nokta
Akîdetü’l‐ Mısrî
Risale fî Devrân‐ ı Sofiye
Etvâr‐ ı Seb’a
Şerhleri
Şerh‐ i Esmâ‐ i Hüsnâ
Şerh‐ i Nutk‐ ı Yûnus Emre
Ait Olduğu Söylenen Diğer Eser ve Risaleler
Lübbü’l‐ Lüb ve Sırru’s‐ Sır
Cenâb‐ ı Hakk’ın her şeyi muhit olduğu hakkında risale
Elğâz‐ ı Sofiye
Risale fî işareti’l‐ vâkıât fi’l‐ fatihati’ş‐ şerîfe‐
Rısâle‐ i usûl‐ i târikat
Usûl‐ i târikat ve rumûz‐ i hakikat
Eşrefoğlu Rûmî’ye ait beyitlerin şerhi
Bir beyitin şerhi
Tefsir‐ i duâ hakkında risale
Ahvâl‐ ı tarîkat‐ ı Hak
Tuhfetü’I‐ Uşşak ve Tuhfetü’l‐ Müştâk
El‐ levâyih iî suâl‐ i Şeyh Mısri
Güneşin mağribden nasıl doğduğu hakkında risale
Risâle‐ i îman‐ ı taklidi ve tahkiki
Ta’bîr‐ i sadâ‐ yı nâkûs
Risâle‐ i fî tasviri’l‐ ecsâm ve’l‐ erhâm
Risâle‐ i târîhiyye
Cüz‐ i la yetecezzâ
Yazdığı Tefsirler
Tefsîr‐ i sûre‐ i Yûsuf
Tefsîr‐ i innâ eradna’l‐ emânete
Tefsîr‐ i lem yekünıllezîne keferû‐
Allâhu nûru’s‐ semâvâti ve’l‐ ard—
Tefsîr‐ i âyet‐ i “İz kale rabbüke‐ ‐ ‐
Tefsîr‐ i âyet‐ i innallahe
Arapça Eserleri
Mevâidü’l‐ irfân
Devre‐ i Arşiyye
Tesbî‐ i Kasîde‐ i Bür’e (Bürde)
Tefsîr‐ i Fâtihatü’l‐ Kitâb
Mecâlis
1772 yılında Bolu Çağa'nın Şahnalar köyünde dünyaya geldi. Asıl adı İbrahim. 1846'da Ankara'da öldüğü sanılıyor. Çobanlık yaptı. Gezici aşıklardan saz çalmayı öğrendi. Gençliğinde İstanbul ve Konya'ya gitti. Mısır'a gidip 10 yıl kaldı. Köyüne dönüp evlendi, tekrar İstanbul'a gitti. II. Mahmud döneminde fes giyilmesi kabul edilince fesi öven redifli bir kaside yazdı. Ödül olarak Çağa'ya ayan atandı. Topladığı vergileri zimmetine geçirdi. Görevden alınınca bunaldı intihara kalkıştı. Daha önce Lütfi mahlasını kullanıyordu, bu olaydan sonra Dertli mahlasını kullandı. Ankara, Çankırı, Zile, Amasya'yı dolaştı. Ankara'ya döndü, burada öldü. Koyunpazarı Semti'ndeki mezarı yol açılırken kayboldu.
Divan türündeki şiirleri başarılı değildir. Asıl ününü hece vezinli şiirleriyle kazandı. Alevi-Bektaşi inançlarına bağlıdır. Ağır bir dil kullanır, şiirlerinde toplumsal eleştiri ve taşlamalar öne çıkar.
Eserleri
Aşık Dertli Baba
Divan türündeki şiirleri başarılı değildir. Asıl ününü hece vezinli şiirleriyle kazandı. Alevi-Bektaşi inançlarına bağlıdır. Ağır bir dil kullanır, şiirlerinde toplumsal eleştiri ve taşlamalar öne çıkar.
Eserleri
Aşık Dertli Baba
Mahmud oğlu Bahtiyar Vahabzade, 16 Ağustos 1925 tarihinde Şeki'de doğdu. 9 yaşında ailesiyle beraber Bakü'ye taşındı. İlk ve orta öğrenimini bu şehirde tamamladı. 1942 yılında girdiği Bakü Devlet Üniversitesi Filoloji Bölümü'nden 1947 yılında mezun oldu ve aynı bölümde öğretim üyesi olarak ders vermeye başladı. 1964 yılında tamamladığı ünlü Azeri şair Samed Vurgun'un hayatı ve yaradıcılığı isimli monografisi ile filoloji doktoru ünvanını aldı.
1980 yılında Azerbaycan İlimler Akademisi üyeliğine seçilen Vahabzade, 2001 yılında emekli olana kadar üniversite de ders vermiştir.
Vahabzade, 1960'larda başlayan özgürlük hareketlerinin öncülerindendir. Bu konuda kaleme aldığı 1959 tarihli Gülistan isimli şiirinde, ikiye bölünen (İran ve Rusya) Azerbaycan halkının yaşadığı felaketleri anlatmıştır. Adı geçen eserinde dolayı 1962 yılında milliyetçi damgası vurulan şair 2 yıllığına üniversitede ki görevinden de uzaklaştırılmıştır. Bu olumsuzluklara ve Sovyet rejiminin baskılarına rağmen özgürlük mücadelesinden hiç yılmamıştır. Azerbaycan halkının sıkıntılarını konu ettiği pek çok eserini yurt dışına kaçırarak yayınlanmasını sağlamıştır.
Eserlerinde Azerbaycan Türkçesi'ni en temiz şekilde kullanmaya özen gösteren ve halkının duygularına tercüman olan Vahabzade Azerbaycan'da Halk Şairi adıyla anılır. 1995 yılında Azerbaycan özgürlük mücadelesindeki hizmetlerinden dolayı İstiklal nişanı ile ödüllendirilmiştir. Ülkesinin özgürlük simgelerinden biridir. Vahabzade 1980-2000 yılları arasında 5 defa milletvekili seçilmiştir. 2002 yılında kendisine Benim Garibim isimli kitabına istinaden Romanya Kültür Bakanlığı tarafından Komutan Madalyası verilmiştir. 13 Şubat 2009 tarihinde Azerbaycan'ın başkenti Bakü'deki evinde vefat etti. Bahtiyar Vahapzade'nin cenazesi, uzun yıllar ders verdiği Bakü Devlet Üniversitesinin salonunda düzenlenen törenden sonra tanınmış şair, edebiyatçı, bilim ve siyaset adamlarının mezarlarının bulunduğu Fahri Hıyaban'da toprağa verildi.
Vahapzade Türkiye'de Fuzuli'ye yapılan eleştirilere bir yanıt olarak Varlık dergisinde yayınlanan Yel Kaya'dan Ne Aparır? başlıklı makalesiyle tanınmıştır. Ayrıca yazıları, şiirleri Türk Edebiyatı dergisinde birçok edebi eleştirinin konusu olmuştur. Vahapzade şiirin yanında birçok manzum hikâye ve oyuna imza atmış, çeviriler yapmıştır. Eserlerinden Yollar-Oğulları'ı Cezayir'in bağımsızlık hareketine, Mugam'ı ise bestekar Üzeyir Hacıbeyli'ye ithaf etmiştir. Lord Byron'ın "Abidon Fellini" isimli eserini Azerice'ye çevirmiştir.
Eserleri
Ömürden Sayfalar (2000)
Vatan, millet, ana dili (2000)
Soru işareti (Kaynak yayınları, 2002)
Türkçe (Türkiye Türkçesi)
Rusca
İran'da Azerbaycan Türkçesi
Ermenice
Özbek Türkçesi
Almanca
İngilizce
Türkmen Türkçesi
1980 yılında Azerbaycan İlimler Akademisi üyeliğine seçilen Vahabzade, 2001 yılında emekli olana kadar üniversite de ders vermiştir.
Vahabzade, 1960'larda başlayan özgürlük hareketlerinin öncülerindendir. Bu konuda kaleme aldığı 1959 tarihli Gülistan isimli şiirinde, ikiye bölünen (İran ve Rusya) Azerbaycan halkının yaşadığı felaketleri anlatmıştır. Adı geçen eserinde dolayı 1962 yılında milliyetçi damgası vurulan şair 2 yıllığına üniversitede ki görevinden de uzaklaştırılmıştır. Bu olumsuzluklara ve Sovyet rejiminin baskılarına rağmen özgürlük mücadelesinden hiç yılmamıştır. Azerbaycan halkının sıkıntılarını konu ettiği pek çok eserini yurt dışına kaçırarak yayınlanmasını sağlamıştır.
Eserlerinde Azerbaycan Türkçesi'ni en temiz şekilde kullanmaya özen gösteren ve halkının duygularına tercüman olan Vahabzade Azerbaycan'da Halk Şairi adıyla anılır. 1995 yılında Azerbaycan özgürlük mücadelesindeki hizmetlerinden dolayı İstiklal nişanı ile ödüllendirilmiştir. Ülkesinin özgürlük simgelerinden biridir. Vahabzade 1980-2000 yılları arasında 5 defa milletvekili seçilmiştir. 2002 yılında kendisine Benim Garibim isimli kitabına istinaden Romanya Kültür Bakanlığı tarafından Komutan Madalyası verilmiştir. 13 Şubat 2009 tarihinde Azerbaycan'ın başkenti Bakü'deki evinde vefat etti. Bahtiyar Vahapzade'nin cenazesi, uzun yıllar ders verdiği Bakü Devlet Üniversitesinin salonunda düzenlenen törenden sonra tanınmış şair, edebiyatçı, bilim ve siyaset adamlarının mezarlarının bulunduğu Fahri Hıyaban'da toprağa verildi.
Vahapzade Türkiye'de Fuzuli'ye yapılan eleştirilere bir yanıt olarak Varlık dergisinde yayınlanan Yel Kaya'dan Ne Aparır? başlıklı makalesiyle tanınmıştır. Ayrıca yazıları, şiirleri Türk Edebiyatı dergisinde birçok edebi eleştirinin konusu olmuştur. Vahapzade şiirin yanında birçok manzum hikâye ve oyuna imza atmış, çeviriler yapmıştır. Eserlerinden Yollar-Oğulları'ı Cezayir'in bağımsızlık hareketine, Mugam'ı ise bestekar Üzeyir Hacıbeyli'ye ithaf etmiştir. Lord Byron'ın "Abidon Fellini" isimli eserini Azerice'ye çevirmiştir.
Eserleri
Ömürden Sayfalar (2000)
Vatan, millet, ana dili (2000)
Soru işareti (Kaynak yayınları, 2002)
Türkçe (Türkiye Türkçesi)
Rusca
İran'da Azerbaycan Türkçesi
Ermenice
Özbek Türkçesi
Almanca
İngilizce
Türkmen Türkçesi
Ünlü İrlandalı oyun yazarı, romancı, kısa öykücü ve şair. Tam adı Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde.
İğneli uslûbu ile geç Victoria dönemi Britanya'sının en başarılı ve ünlü yazarları arasına girdi. Bir dava sonucu fiili livata ve ahlaksızlıktan suçlu bulununca büyük bir düşüş yaşadı ve doğduğu ortamla tam bir zıtlık içindeki fakir bir otel odasında öldü.
Oscar Wilde İrlanda'nın tanınmış göz cerrahlarından olan Sir William Wilde ve başarılı bir yazar, genç İrlandalı devrimcilere örnek bir şair olan Jane Francesca Wilde'ın ikinci çocuğu olarak Dublin’de doğdu. Babası 1864’te tıp bilimine hizmetleri nedeniyle şövalye unvanı almıştı.
Haziran 1855’te aile lüks bir bölgeye taşındı. Wilde’ın kardeşi Isola burada doğdu. Jane Wilde burada cumartesi akşamları Sheridan le Fanu, Samuel Lever, George Petrie, Isaac Butt ve Samuel Ferguson gibi isimleri davet ettiği partiler düzenlerdi. Wilde 9 yaşına kadar evde eğitim gördükten sonra Portora Kraliyet Okulu’na kaydoldu. Yazları aileyle geçiren Wilde kardeşler George Moore’la oyunlar oynardı.
Portora’dan mezun olduktan sonra Dublin’deki Trinity Kolejinde 1871’den 1874’e kadar eğitim gördü. Sıradışı bir öğrenciydi, Trinity öğrencileri için en büyük ödül olan Berkeley altın madalyasını, ve aynı zamanda Oxford Üniversitesi Magdalen Koleji’nden bir burs kazandı. Burada 1874’den 1878’e kadar eğitimine devam etti ve en önemli ilkelerinden biri hayatı sanata yaklaştırmak olan estetik akımının bir parçası oldu. Magdalen’deyken 1878 Newdigate Ödülü’nü Ravenna şiiriyle kazandı. Bu şiiri Encaenia’da okuyup kaybetmiş, fakat ödülü daha sonra Tarihsel Eleştirinin Yükselişi makalesiyle almıştı.
Oxford’dan mezun olduktan sonra Wilde, Florence Balcomb’la tanışacağı memleketi Dublin’e gitti. Florence Bram Stoker’la nişanlanınca ona İrlanda’yı terk edeceğini yazdı. 1878’de İrlanda’dan ayrıldı ve buraya sadece iki kez döndü. Sonraki altı yılını Paris, Londra ve ABD’de geçirdi.
Londra’da Kraliçenin danişmanlarından Horace Lloyd’un kızı Constance Lloyd ile tanıştı. Wilde ve Lloyd 29 Mayıs 1884’te Paddington, Londra’da evlendiler. Constance’ın 250 Sterlinlik maaşı ikisinin de lüks bir yaşam sürmesini sağlıyordu. İki çocukları oldu: Cyril(1885) ve Vyvan(1886) . Babalarının yankı yaratan davasından sonra Constance ve çocuklar Holland soyadını aldılar.
Constance 1898’de geçirdiği bir ameliyattan sonra öldü. Cyril ise I. Dünya Savaşı’nda öldü. Vyvan uzun süre çevirmenlik ve yazarlık yaptı. Anılarını 1954’te yayımladı. Vyvan’ın oğlu Merlin dedesi hakkında araştırmalar yaptı. Wilde’ın yeğeni Dolly yazar Natalie Clifford Barney ile yaşadığı lezbiyen ilişkiyle tanınmaktadır.
Magdalen Koleji’ndeyken Wilde estetizm hareketindeki rolüyle tanındı. Saçlarını uzatti, 'eril' sporlara karşı küçümsemesini her fırsatta dile getirdi ve odasını papatya, lale ve benzeri objelerle dekore etti.
Söylentilere göre bu hareketi ona River Cherwell’de bir boğma girişimine ve odasının dağtılmasına yol açtı, fakat estetizm fikri halk arasında daha tanıdık ve olağan bir hale geldi. Springfield Republican gibi bazı yayınlar Wilde’ın Boston Gezisi sırasındaki estetizm ile ilgili konuşmalarından sonra Wilde’ın anlayışının güzelliğe ve estetiğe övgüden çok şöhret amacıyla yapılan bir hareket olduğuna karar verdi. Ayrıca Wilde’ın giyim tarzı da Higginson gibi eleştirmenlerin odak noktası haline geldi. Higginson, Unmanly Manhood gazetesine yazdığı mektupta Wilde’ın dişiliğinin erkek ve kadınların davranışlarını etkileyeceğinden ve şiirinin erkekleri dişil züppeliğe yaklaştıracağından endişe ettiğini belirtti. Ek olarak Wilde’ın edebiyatı, eşcinselliği ve kişisel imajını inceleyerek onun hayat tarzını ve eserlerini ahlaksız bulduğunu açıkladı.
Wilde, John Ruskin ve Walter Pater’dan derin anlamda etkilenmişti. Bu iki edebiyatçı sanatın hayattaki yeri üzerine makaleler yayımlamışlardı. Wilde daha sonra ironik bir biçimde Pater’in depresif duyguları hakkında yorum yapacaktı: Pater’in ölüm haberi üzerine 'O hiç yaşamış mıydı ki? ” demişti. Pater’in üslubuyla Dorian Gray’ın Portresi’nde “Bütün sanatlar aslında kullanışsızdır.' demişti. Bu yorum edebi anlamda okunmalıydı çünkü filozof Victor Cousin tarafından oluşturulan sanat sanat içindir ideolojisini içinde barındırıyordu. 1879’da Wilde, Londra’da estetizm dersleri vermeye başladı.
William Morris ve Dante Gabriel Rosetti’nin okulunun tanıttığı estetizm İngiliz mimarisinde büyük yer edinmişti. İngiltere’nin önde gelen estetik sanatçısı Wilde zamanının en göze çarpan simalarından biri oldu. Yine de zaman zaman paradoksları ve esprili sözleri nedeniyle garipsendiği de oluyordu.
Estetizm, genel olarak Gilbert ve Sullivan’ın operası Patience(1881) ’de karikatürize edilmişti. Patience New York’ta büyük başarı sağlamışken, Estetizm Amerika’nın kalan kısımları için hala anlamsız bir isimdi. Bu nedenle Richard D’Oyly Carte Wilde’ı Amerika’da yapılacak bir konferanslar serisine davet etti. D’Oyly Carte bu gezinin Patience’ın başarısını daha da artıracağına inanıyordu. Bu gezi Wilde’ın 3 Ocak 1882’de SS Arizona gemisiyle Amerika’ya varışıyla başladı. Bu olaya ait bir kanıt olmamasına rağmen, Wilde bir gümrük memuruna 'Deham dışında beyan edecek hiçbir şeyim yok.' demesiyle de tanınır.
Amerika ve Kanada’ya yaptığı tur sırasında Wilde birçok kasaba eleştirmeni tarafından ayıplandı. The Wasp Wilde ve estetizmi küçümseyen bir karikatüre gazetesinde yer verdi.
İngiltere’ye döndükten sonra Wilde, Pall Mall Gazette’de 1887’den 1889’a kadar köşe yazarlığı yaptı. Daha sonra Woman’s World dergisinin editörü oldu.
Wilde hayatının büyük bir bölümü boyunca sosyalizmi destekledi. Ayrıca özgürlükçü yanını da Sonnet to Liberty şiiriyle gösterdi. Wilde ayrıca bir pasifistti. Ve 'Özgürlük kanlı elleriyle geldiğinde onunla tokalaşmak zor olacak.' demişti. Politika hakkındaki ana yazısı 'Sosyalizmin Etkisindeki İnsan Ruhu' dışında Daily Chronicles’a hapishane reformunu destekleyen yazılar yazmıştı.
Lady Florence Dixie’nin 1890’da yazdığı Gloriana ya da 1900 Devrimi adlı romanda Hector ı’Estrange kılığındaki Gloriana’nın Avam Kamarasına seçilmesiyle kadınlar oy hakkı kazanıyordu. Dixie’nin l’Estrange’i yaratırken Wilde’ı temel aldığı açıktır.
Wilde biseksüel olarak nitelendirilmesine rağmen kendini Yunan kültüründen gelen bir erkek aşkı geleneğine bağlıyor ve sokratik olduğunu iddia ediyordu. Şu kişilerle cinsel birliktelik yaşamıştı: (kronolojik sıraya göre) Frank Miles, Constance Lloyd(karısı) , Robert Baldwin ve Lord Alfred Douglas. Wilde ayrıca birçok jigoloyla da beraber olmuştu.
Tarihçiler genellikle Wilde’ın homoseksüelliğinin farkına 17 yaşındaki Robert Ross’a âşık olduktan sonra vardığını söylerler. Neil McKenna’nın The Secret Life of Oscar Wilde adlı biyografisinde Wilde’ın homoseksüelliğinin farkına 16 yaşında başka bir genç erkeği öptüğünde fark ettiği yazar. McKenna’ya göre Wilde 1874’te Oxford’a vardıktan sonra cinselliğin keşfetti ve daha çok esmer ve sıska erkeklerden hoşlandığını öğrendi. 70’lerin sonlarına doğru Wilde eşcinsel aşkı konusunda kendisiyle aynı düşüncelere sahip bir arkadaş grubuna sahipti ve bu sıralarda Walt Whitman’la tanıştı. Bir arkadaşına Whitman’ın cinsel tercihini açık edecek biçimde 'Walt’ın öpücüğü hala dudaklarımda' dediği bilinir. Ressam Frank Miles’la bile bir birliktelik yaşadı fakat kendini iyileştireceği umuduyla 1884’te Constance Lloyd ile evlenmişti.
Wilde Ross’la ilk tanıştığında kendi cinselliği konusunda hala tam olarak bilgili değildi. Ross, Wilde’la tanışmadan önce de ona hayrandı ve Victoria döneminin katı ahlak anlayışına karşı ilgisizdi. Sonraları, Ross Lord Douglas’a Wilde’ın ilk erkeğinin kendisi olduğunu söyleyerek aralarında büyük bir kıskançlık başlattı. Wilde kısa zamanda içinde genç erkeklerin bulunduğu bir hayataz atıldı. Ona göre ilişki panterlerle ziyafet çekmek gibiydi ve tehlike zevkin yarısıydı. Hemcins aşkı ilk kez The Portrait of Mr. W.H. adlı yapıtında işledi.
1891 yazında Lord Douglas onu şair Lionel Johnson’la tanıştırdı. Aralarında büyük bir dostluk başladı. Bu ilişkinin cinsel bir içeriği olmadığını, sadece entelektüel seviyede olduğunu daha sonraları Lord Douglas söyleyecekti.
Bir süre sonra Wilde’ın Lord Douglas ve Alfred Taylor’la ilişkileri basında yer etmeye başladı. Aktör Charles Brookfield’in de yardımıyla polisler Wilde’ın Londra suçlularıyla olan ilişkisini açığa çıkardı ve Wilde dava edildi.
Dava halkın büyük ilgisiyle 3 Nisan 1895’te başladı ve aynı şekilde 25 Mayıs’ta Wilde’ın büyük ahlaksızlık suçu nedeniyle iki yıl kürek hapsine çarptırılmasıyla bitti.
İlk başta Pentonville’de ve sonra Wandsworth’te yatan Wilde en sonunda Reading Gaol’a transfer edildi.
Bundan sonra mahkum C.3.3. olarak bilinen Wilde’a ilk başta kalem kâğıt bile verilmemişti; fakat daha sonra bu ihtiyacı karşılandı. Hapis günlerinde Douglas’a 50.000 kelimelik bir mektup yazdı fakat yollama şansı bulamadı. Ölümünde sonra mektup Ross tarafında kısaltılarak De Profundis adıyla basıldı. 1962’de tam hailyle Oscar Wilde’ın Mektupları adı altında yaymlandı.
apis Wilde’a hiç yaramamıştı ve hayatının kalan üç yılını parasız bir biçimde geçirdi. Hızlı bir biçimde eski zevklerine döndü. Ballad of Reading Gaol bu yıllarda yayımlandı. Son yıllarını geçirdiği Hotel d’Alsace Paris’te daha önce hiç yapmadığı şeyler yaptığı söylenir.
Wilde 30 Kasım 1900’de menenjitten öldü. Ölmeden hemen önce Peder Cuthbert tarafından Katolikliğe tekrar kabul edildiği iddia edilir. Cimetiere de Bagneur mezarlığına gömüldü. Daha sonra yine Paris’teki ünlü Pere Lachaise’e taşındı ve Sir Jacob Epstein tarafından tasarlanan ve üzerinde erkek melekler olan mezartaşının altına gömüldü. Mezarı bugün bile hayranlarının öpücük izleriyle kaplıdır.
Eserleri
Şiir
Ravenna
Şiirler
Sfenks
Mensur Şiirler
Reading Zindanı Baladı
Oyun
Vera veya Nihilistler
Padova Düşesi
Lady Windermere'in Yelpazesi
Ehemmiyetsiz Bir Kadın
Salomé
İdeal Bir Koca
Ciddi Olmanın Önemi
Kutsal Metres
Bir Floransa Trajedisi
İğneli uslûbu ile geç Victoria dönemi Britanya'sının en başarılı ve ünlü yazarları arasına girdi. Bir dava sonucu fiili livata ve ahlaksızlıktan suçlu bulununca büyük bir düşüş yaşadı ve doğduğu ortamla tam bir zıtlık içindeki fakir bir otel odasında öldü.
Oscar Wilde İrlanda'nın tanınmış göz cerrahlarından olan Sir William Wilde ve başarılı bir yazar, genç İrlandalı devrimcilere örnek bir şair olan Jane Francesca Wilde'ın ikinci çocuğu olarak Dublin’de doğdu. Babası 1864’te tıp bilimine hizmetleri nedeniyle şövalye unvanı almıştı.
Haziran 1855’te aile lüks bir bölgeye taşındı. Wilde’ın kardeşi Isola burada doğdu. Jane Wilde burada cumartesi akşamları Sheridan le Fanu, Samuel Lever, George Petrie, Isaac Butt ve Samuel Ferguson gibi isimleri davet ettiği partiler düzenlerdi. Wilde 9 yaşına kadar evde eğitim gördükten sonra Portora Kraliyet Okulu’na kaydoldu. Yazları aileyle geçiren Wilde kardeşler George Moore’la oyunlar oynardı.
Portora’dan mezun olduktan sonra Dublin’deki Trinity Kolejinde 1871’den 1874’e kadar eğitim gördü. Sıradışı bir öğrenciydi, Trinity öğrencileri için en büyük ödül olan Berkeley altın madalyasını, ve aynı zamanda Oxford Üniversitesi Magdalen Koleji’nden bir burs kazandı. Burada 1874’den 1878’e kadar eğitimine devam etti ve en önemli ilkelerinden biri hayatı sanata yaklaştırmak olan estetik akımının bir parçası oldu. Magdalen’deyken 1878 Newdigate Ödülü’nü Ravenna şiiriyle kazandı. Bu şiiri Encaenia’da okuyup kaybetmiş, fakat ödülü daha sonra Tarihsel Eleştirinin Yükselişi makalesiyle almıştı.
Oxford’dan mezun olduktan sonra Wilde, Florence Balcomb’la tanışacağı memleketi Dublin’e gitti. Florence Bram Stoker’la nişanlanınca ona İrlanda’yı terk edeceğini yazdı. 1878’de İrlanda’dan ayrıldı ve buraya sadece iki kez döndü. Sonraki altı yılını Paris, Londra ve ABD’de geçirdi.
Londra’da Kraliçenin danişmanlarından Horace Lloyd’un kızı Constance Lloyd ile tanıştı. Wilde ve Lloyd 29 Mayıs 1884’te Paddington, Londra’da evlendiler. Constance’ın 250 Sterlinlik maaşı ikisinin de lüks bir yaşam sürmesini sağlıyordu. İki çocukları oldu: Cyril(1885) ve Vyvan(1886) . Babalarının yankı yaratan davasından sonra Constance ve çocuklar Holland soyadını aldılar.
Constance 1898’de geçirdiği bir ameliyattan sonra öldü. Cyril ise I. Dünya Savaşı’nda öldü. Vyvan uzun süre çevirmenlik ve yazarlık yaptı. Anılarını 1954’te yayımladı. Vyvan’ın oğlu Merlin dedesi hakkında araştırmalar yaptı. Wilde’ın yeğeni Dolly yazar Natalie Clifford Barney ile yaşadığı lezbiyen ilişkiyle tanınmaktadır.
Magdalen Koleji’ndeyken Wilde estetizm hareketindeki rolüyle tanındı. Saçlarını uzatti, 'eril' sporlara karşı küçümsemesini her fırsatta dile getirdi ve odasını papatya, lale ve benzeri objelerle dekore etti.
Söylentilere göre bu hareketi ona River Cherwell’de bir boğma girişimine ve odasının dağtılmasına yol açtı, fakat estetizm fikri halk arasında daha tanıdık ve olağan bir hale geldi. Springfield Republican gibi bazı yayınlar Wilde’ın Boston Gezisi sırasındaki estetizm ile ilgili konuşmalarından sonra Wilde’ın anlayışının güzelliğe ve estetiğe övgüden çok şöhret amacıyla yapılan bir hareket olduğuna karar verdi. Ayrıca Wilde’ın giyim tarzı da Higginson gibi eleştirmenlerin odak noktası haline geldi. Higginson, Unmanly Manhood gazetesine yazdığı mektupta Wilde’ın dişiliğinin erkek ve kadınların davranışlarını etkileyeceğinden ve şiirinin erkekleri dişil züppeliğe yaklaştıracağından endişe ettiğini belirtti. Ek olarak Wilde’ın edebiyatı, eşcinselliği ve kişisel imajını inceleyerek onun hayat tarzını ve eserlerini ahlaksız bulduğunu açıkladı.
Wilde, John Ruskin ve Walter Pater’dan derin anlamda etkilenmişti. Bu iki edebiyatçı sanatın hayattaki yeri üzerine makaleler yayımlamışlardı. Wilde daha sonra ironik bir biçimde Pater’in depresif duyguları hakkında yorum yapacaktı: Pater’in ölüm haberi üzerine 'O hiç yaşamış mıydı ki? ” demişti. Pater’in üslubuyla Dorian Gray’ın Portresi’nde “Bütün sanatlar aslında kullanışsızdır.' demişti. Bu yorum edebi anlamda okunmalıydı çünkü filozof Victor Cousin tarafından oluşturulan sanat sanat içindir ideolojisini içinde barındırıyordu. 1879’da Wilde, Londra’da estetizm dersleri vermeye başladı.
William Morris ve Dante Gabriel Rosetti’nin okulunun tanıttığı estetizm İngiliz mimarisinde büyük yer edinmişti. İngiltere’nin önde gelen estetik sanatçısı Wilde zamanının en göze çarpan simalarından biri oldu. Yine de zaman zaman paradoksları ve esprili sözleri nedeniyle garipsendiği de oluyordu.
Estetizm, genel olarak Gilbert ve Sullivan’ın operası Patience(1881) ’de karikatürize edilmişti. Patience New York’ta büyük başarı sağlamışken, Estetizm Amerika’nın kalan kısımları için hala anlamsız bir isimdi. Bu nedenle Richard D’Oyly Carte Wilde’ı Amerika’da yapılacak bir konferanslar serisine davet etti. D’Oyly Carte bu gezinin Patience’ın başarısını daha da artıracağına inanıyordu. Bu gezi Wilde’ın 3 Ocak 1882’de SS Arizona gemisiyle Amerika’ya varışıyla başladı. Bu olaya ait bir kanıt olmamasına rağmen, Wilde bir gümrük memuruna 'Deham dışında beyan edecek hiçbir şeyim yok.' demesiyle de tanınır.
Amerika ve Kanada’ya yaptığı tur sırasında Wilde birçok kasaba eleştirmeni tarafından ayıplandı. The Wasp Wilde ve estetizmi küçümseyen bir karikatüre gazetesinde yer verdi.
İngiltere’ye döndükten sonra Wilde, Pall Mall Gazette’de 1887’den 1889’a kadar köşe yazarlığı yaptı. Daha sonra Woman’s World dergisinin editörü oldu.
Wilde hayatının büyük bir bölümü boyunca sosyalizmi destekledi. Ayrıca özgürlükçü yanını da Sonnet to Liberty şiiriyle gösterdi. Wilde ayrıca bir pasifistti. Ve 'Özgürlük kanlı elleriyle geldiğinde onunla tokalaşmak zor olacak.' demişti. Politika hakkındaki ana yazısı 'Sosyalizmin Etkisindeki İnsan Ruhu' dışında Daily Chronicles’a hapishane reformunu destekleyen yazılar yazmıştı.
Lady Florence Dixie’nin 1890’da yazdığı Gloriana ya da 1900 Devrimi adlı romanda Hector ı’Estrange kılığındaki Gloriana’nın Avam Kamarasına seçilmesiyle kadınlar oy hakkı kazanıyordu. Dixie’nin l’Estrange’i yaratırken Wilde’ı temel aldığı açıktır.
Wilde biseksüel olarak nitelendirilmesine rağmen kendini Yunan kültüründen gelen bir erkek aşkı geleneğine bağlıyor ve sokratik olduğunu iddia ediyordu. Şu kişilerle cinsel birliktelik yaşamıştı: (kronolojik sıraya göre) Frank Miles, Constance Lloyd(karısı) , Robert Baldwin ve Lord Alfred Douglas. Wilde ayrıca birçok jigoloyla da beraber olmuştu.
Tarihçiler genellikle Wilde’ın homoseksüelliğinin farkına 17 yaşındaki Robert Ross’a âşık olduktan sonra vardığını söylerler. Neil McKenna’nın The Secret Life of Oscar Wilde adlı biyografisinde Wilde’ın homoseksüelliğinin farkına 16 yaşında başka bir genç erkeği öptüğünde fark ettiği yazar. McKenna’ya göre Wilde 1874’te Oxford’a vardıktan sonra cinselliğin keşfetti ve daha çok esmer ve sıska erkeklerden hoşlandığını öğrendi. 70’lerin sonlarına doğru Wilde eşcinsel aşkı konusunda kendisiyle aynı düşüncelere sahip bir arkadaş grubuna sahipti ve bu sıralarda Walt Whitman’la tanıştı. Bir arkadaşına Whitman’ın cinsel tercihini açık edecek biçimde 'Walt’ın öpücüğü hala dudaklarımda' dediği bilinir. Ressam Frank Miles’la bile bir birliktelik yaşadı fakat kendini iyileştireceği umuduyla 1884’te Constance Lloyd ile evlenmişti.
Wilde Ross’la ilk tanıştığında kendi cinselliği konusunda hala tam olarak bilgili değildi. Ross, Wilde’la tanışmadan önce de ona hayrandı ve Victoria döneminin katı ahlak anlayışına karşı ilgisizdi. Sonraları, Ross Lord Douglas’a Wilde’ın ilk erkeğinin kendisi olduğunu söyleyerek aralarında büyük bir kıskançlık başlattı. Wilde kısa zamanda içinde genç erkeklerin bulunduğu bir hayataz atıldı. Ona göre ilişki panterlerle ziyafet çekmek gibiydi ve tehlike zevkin yarısıydı. Hemcins aşkı ilk kez The Portrait of Mr. W.H. adlı yapıtında işledi.
1891 yazında Lord Douglas onu şair Lionel Johnson’la tanıştırdı. Aralarında büyük bir dostluk başladı. Bu ilişkinin cinsel bir içeriği olmadığını, sadece entelektüel seviyede olduğunu daha sonraları Lord Douglas söyleyecekti.
Bir süre sonra Wilde’ın Lord Douglas ve Alfred Taylor’la ilişkileri basında yer etmeye başladı. Aktör Charles Brookfield’in de yardımıyla polisler Wilde’ın Londra suçlularıyla olan ilişkisini açığa çıkardı ve Wilde dava edildi.
Dava halkın büyük ilgisiyle 3 Nisan 1895’te başladı ve aynı şekilde 25 Mayıs’ta Wilde’ın büyük ahlaksızlık suçu nedeniyle iki yıl kürek hapsine çarptırılmasıyla bitti.
İlk başta Pentonville’de ve sonra Wandsworth’te yatan Wilde en sonunda Reading Gaol’a transfer edildi.
Bundan sonra mahkum C.3.3. olarak bilinen Wilde’a ilk başta kalem kâğıt bile verilmemişti; fakat daha sonra bu ihtiyacı karşılandı. Hapis günlerinde Douglas’a 50.000 kelimelik bir mektup yazdı fakat yollama şansı bulamadı. Ölümünde sonra mektup Ross tarafında kısaltılarak De Profundis adıyla basıldı. 1962’de tam hailyle Oscar Wilde’ın Mektupları adı altında yaymlandı.
apis Wilde’a hiç yaramamıştı ve hayatının kalan üç yılını parasız bir biçimde geçirdi. Hızlı bir biçimde eski zevklerine döndü. Ballad of Reading Gaol bu yıllarda yayımlandı. Son yıllarını geçirdiği Hotel d’Alsace Paris’te daha önce hiç yapmadığı şeyler yaptığı söylenir.
Wilde 30 Kasım 1900’de menenjitten öldü. Ölmeden hemen önce Peder Cuthbert tarafından Katolikliğe tekrar kabul edildiği iddia edilir. Cimetiere de Bagneur mezarlığına gömüldü. Daha sonra yine Paris’teki ünlü Pere Lachaise’e taşındı ve Sir Jacob Epstein tarafından tasarlanan ve üzerinde erkek melekler olan mezartaşının altına gömüldü. Mezarı bugün bile hayranlarının öpücük izleriyle kaplıdır.
Eserleri
Şiir
Ravenna
Şiirler
Sfenks
Mensur Şiirler
Reading Zindanı Baladı
Oyun
Vera veya Nihilistler
Padova Düşesi
Lady Windermere'in Yelpazesi
Ehemmiyetsiz Bir Kadın
Salomé
İdeal Bir Koca
Ciddi Olmanın Önemi
Kutsal Metres
Bir Floransa Trajedisi
Asıl adı [b]Mete Erpek[/b] olan 6 Eylül 1987 Eskişehir doğumlu Joker, 14 yaşında Hip Hop kültürüyle tanıştı. Bir süre lise arkadaşıyla kurdukları “İrtibat” grubu bünyesinde graffiti ile ilgilendikten sonra 2002 yılında ilk demolarını kaydetti.
Lise ve üniversite hayatının zorluklarına rağmen, müzik kariyerinde çok önemli işlere imza attı. Türkçe rap’in önemli sanatçılarından Ceza, Dr. Fuchs, Ayben, Fuat Ergin, Sirhot, Lewo ve U.R.A. ile çalışma fırsatını elde etti. Kariyerinde 16 yeraltı, 2 market albümü ve çok sayıda single’a imza atarken; bir çok kolektif projede prodüktör olarak yer aldı.
En beğenilen çalışmalarını “Jokzilla” ve “King Size” koleksiyonlarında birleştirerek Türkçe rap tarihinde bir ilki gerçekleştirmiş oldu. Bunun yanında “Çocuklar” serisi ile ülkemizin ve dünyanın sosyal problemlerini dile getirdi.
Takvimler 2014’ü gösterdiğinde kendi stüdyosu [b]Hiphopjobz’ın[/b] kapılarını açtı ve tüm prodüksiyon işlemlerini tek çatı altında gerçekleştirebilen bir marka haline getirdi. Bu sayede bir çok müzisyenle çalışma imkanı buldu ve amatör rap sanatçılarına destek verdi.
Lise ve üniversite hayatının zorluklarına rağmen, müzik kariyerinde çok önemli işlere imza attı. Türkçe rap’in önemli sanatçılarından Ceza, Dr. Fuchs, Ayben, Fuat Ergin, Sirhot, Lewo ve U.R.A. ile çalışma fırsatını elde etti. Kariyerinde 16 yeraltı, 2 market albümü ve çok sayıda single’a imza atarken; bir çok kolektif projede prodüktör olarak yer aldı.
En beğenilen çalışmalarını “Jokzilla” ve “King Size” koleksiyonlarında birleştirerek Türkçe rap tarihinde bir ilki gerçekleştirmiş oldu. Bunun yanında “Çocuklar” serisi ile ülkemizin ve dünyanın sosyal problemlerini dile getirdi.
Takvimler 2014’ü gösterdiğinde kendi stüdyosu [b]Hiphopjobz’ın[/b] kapılarını açtı ve tüm prodüksiyon işlemlerini tek çatı altında gerçekleştirebilen bir marka haline getirdi. Bu sayede bir çok müzisyenle çalışma imkanı buldu ve amatör rap sanatçılarına destek verdi.
Kayseri’nin Develi ilçesi Everek Köyü’nde 1800’de dünyaya geldi. Bir imamın oğlu. Önce babasından ders aldı. İki yıl kadar medreseye devam etti. Develi o dönemde âşıkların uğrak yeriydi.
Seyranî de genç yaşta saza ve şiire ilgi duydu. Kısa sürede olgun ve usta bir âşık oldu. İstanbul’a gitti. Âşıkların toplandığı semai kahvelerinde düzenlenen atışmalara katıldı. Bu atışmalarda devlet büyüklerini sert dille eleştirmeye başlayınca başı derde girdi. Develi’ye dönmek zorunda kaldı. Daha sonra Halep’e gidip geldi. Halep’ten dönüşünde kendisini içkiye verdiği ve sıkıntılı günler yaşadığı söylenir.
Şiirlerinde haksızlığa, yolsuzluğa ve her türlü kötülüğe karşı çıkar. Rüşveti, adaletsizliği, cahilliği hiç çekinmeden eleştirir. Devlet böyüklerine yönelttiği taşlamalarda da cesurdur. Hece ölçülü şiirlerinin yanısıra aruzla yazılmış şiirleri de vardır. Heceli şiirlerinde yalın bir Türkçe kullanır. Çoğu koşma türündeki bu kusursuz şiirler, Develi ağzının özelliklerini yansıtır. Şiirlerinde yaşadığı çağı, gezip gördüğü yerleri bütün güzellik ve çirkinlikleriyle ortaya koyar.
Fuzulî, Yunus Emre, Karacaoğlan, Aşık Ömer ve Gevherî’den etkilenmiştir. 1866’da öldüğü kabul edilen, Seyranî’nin şiirleri, kendisinden daha az ünlü olan çağdaşı Ispartalı Seyranî’nin şiirleriyle karışmıştır.
Eserleri
Sahihât-ı Seyranî (haz: Everekli Müftüzade Ahmet Hazım (Ulusoy))
Seyranî de genç yaşta saza ve şiire ilgi duydu. Kısa sürede olgun ve usta bir âşık oldu. İstanbul’a gitti. Âşıkların toplandığı semai kahvelerinde düzenlenen atışmalara katıldı. Bu atışmalarda devlet büyüklerini sert dille eleştirmeye başlayınca başı derde girdi. Develi’ye dönmek zorunda kaldı. Daha sonra Halep’e gidip geldi. Halep’ten dönüşünde kendisini içkiye verdiği ve sıkıntılı günler yaşadığı söylenir.
Şiirlerinde haksızlığa, yolsuzluğa ve her türlü kötülüğe karşı çıkar. Rüşveti, adaletsizliği, cahilliği hiç çekinmeden eleştirir. Devlet böyüklerine yönelttiği taşlamalarda da cesurdur. Hece ölçülü şiirlerinin yanısıra aruzla yazılmış şiirleri de vardır. Heceli şiirlerinde yalın bir Türkçe kullanır. Çoğu koşma türündeki bu kusursuz şiirler, Develi ağzının özelliklerini yansıtır. Şiirlerinde yaşadığı çağı, gezip gördüğü yerleri bütün güzellik ve çirkinlikleriyle ortaya koyar.
Fuzulî, Yunus Emre, Karacaoğlan, Aşık Ömer ve Gevherî’den etkilenmiştir. 1866’da öldüğü kabul edilen, Seyranî’nin şiirleri, kendisinden daha az ünlü olan çağdaşı Ispartalı Seyranî’nin şiirleriyle karışmıştır.
Eserleri
Sahihât-ı Seyranî (haz: Everekli Müftüzade Ahmet Hazım (Ulusoy))
Anıl Piyancı, 17 Temmuz 1990 İzmir Karşıyaka doğumlu rap sanatçısıdır. Anadolu Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğrencisi olup müzik kariyerine çok genç yaşta başlamış ve birçok projede yer almıştır. 2007 yılında Yeşil Oda isimli bir stüdyo kurmuştur. Günümüz de çalışmalarını bu stüdyoda devam ettirmektedir. Rap vokalliği dışında prodüktör kimliğine de sahip olan sanatçının Yeşil Oda stüdyo altında birçok yeraltı sanatçısının albümlerinde imzası bulunmaktadır.[3]
Piyancı, rap ve Hip-Hop tarzındaki müziklere olan ilgisini küçük yaşta keşfetmiş, bu alanda yetenekli olduğunu düşünerek ilk sözlerini 13-14 yaşlarında yazmaya başlamıştır. 14 yaşında ilk kaydını alan, rap sanatçısı aynı zamanda HipHop'un başka bir kolu olan grafiti sanatı ile de yıllarca uğraşmıştır.
Bu dönemden sonra kendini tamamen müziğe adamaya karar vermiş, underground rap dünyasında yıldızı parlayan ve hayran kitlesi kısa sürede artan rap sanatçılarından olmayı başarmıştır. Birçok küçüklü büyüklü organizasyonda yer alarak adını duyuran Piyancı, rap dünyasının önemli isimleriyle birlikte çalışıp MC'lik yapmıştır. 2006 yılından bu yana albüm çalışmalarını sürdürmekte ve çıkardığı albümlerin videolarını internet üzerinde yayınlamaktadır.
Piyancı, rap ve Hip-Hop tarzındaki müziklere olan ilgisini küçük yaşta keşfetmiş, bu alanda yetenekli olduğunu düşünerek ilk sözlerini 13-14 yaşlarında yazmaya başlamıştır. 14 yaşında ilk kaydını alan, rap sanatçısı aynı zamanda HipHop'un başka bir kolu olan grafiti sanatı ile de yıllarca uğraşmıştır.
Bu dönemden sonra kendini tamamen müziğe adamaya karar vermiş, underground rap dünyasında yıldızı parlayan ve hayran kitlesi kısa sürede artan rap sanatçılarından olmayı başarmıştır. Birçok küçüklü büyüklü organizasyonda yer alarak adını duyuran Piyancı, rap dünyasının önemli isimleriyle birlikte çalışıp MC'lik yapmıştır. 2006 yılından bu yana albüm çalışmalarını sürdürmekte ve çıkardığı albümlerin videolarını internet üzerinde yayınlamaktadır.
27 Temmuz 1987 yılında Trabzon'da dünyaya gelen Hamza Gül, Türk rap dünyasının tanınan isimlerinden biridir.
Babasının iş amacıyla İsrail'e gidip yanında hediye olarak getirdiği teyp ile ilk kez müzikle tanışan Hamza, Trabzon Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi'nden mezun olmuştur. Lisenin ardından kazandığı Eskişehir Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Çizgi Film (Animasyon) bölümünden mezun olmuştur. TRT Çocuk'ta Maysa ve Bulut adlı çizgi dizide seslendirmen olarak görev alan Hamza Gül, 2018 yılında iç mimar olan Gülşah Boncuk ile evlenmiştir.
[img=284x205]data:image/svg+xml;charset=utf-8,%3Csvg xmlns='http%3A//www.w3.org/2000/svg' xmlns%3Axlink='http%3A//www.w3.org/1999/xlink' viewBox='0 0 9 6'%3E%3Cfilter id='b' color-interpolation-filters='sRGB'%3E%3CfeGaussianBlur stdDeviation='.5'%3E%3C/feGaussianBlur%3E%3CfeComponentTransfer%3E%3CfeFuncA type='discrete' tableValues='1 1'%3E%3C/feFuncA%3E%3C/feComponentTransfer%3E%3C/filter%3E%3Cimage filter='url(%23b)' x='0' y='0' height='100%25' width='100%25' xlink%3Ahref='data%3Aimage/jpeg;base64,/9j/4AAQSkZJRgABAQAAAQABAAD/2wBDABALDA4MChAODQ4SERATGCgaGBYWGDEjJR0oOjM9PDkzODdASFxOQERXRTc4UG1RV19iZ2hnPk1xeXBkeFxlZ2P/2wBDARESEhgVGC8aGi9jQjhCY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2P/wAARCAAGAAkDASIAAhEBAxEB/8QAFQABAQAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAP/xAAhEAACAQMDBQAAAAAAAAAAAAABAwACETEEBRMUU3GB8P/EABUBAQEAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAC/8QAFREBAQAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAH/2gAMAwEAAhEDEQA/AI6FZ3Bpeg8NIdUq1sgDJt5l+iHfZ97iJFK//9k='%3E%3C/image%3E%3C/svg%3E[/img]
Ortaokul ve lise yıllarında basit kayıtlar alarak başladığı rap de Trabzon'da tanıştığı Zifo ile artık profesyonellik yolunda ilk adımını atmıştır. Zifo ile tanışmasının ardından ilk solo albümü olan Aforizma'yı çıkardı. Bu albümden bir yıl sonra da ikinci solo albümü Hastalık'ı çıkarmıştır. Hastalık'ın ardından ise Zifo ve Nakkaf'la ortak çıkardığı Her Şey Yolunda isimli albümü dinleyicilerine sunmuştur. Eskişehir'de okurken, Leşker Asakir ile tanışan Hamza, 2008 yılında Batarya Recors'u kurmuştur. Aynı yıl da albümleri Senkronize'yi çıkarmıştır. Bir süre sessiz kalan Allame, 2010 yılında Kurşun Batarya albümünü yine Leşker ile beraber çıkarmıştır. Aynı dönem içerisinde de solo albümü olan Fare Kapanı'nı yayınlamıştır. Yine ünlü rapçi Joker ile bir çok parçaya imza atmıştır. 2013 yılında yaptığı açıklama ile beraber Joker ile kişisel problemler yüzünden ayrıldığını açıklamıştı.
Ekim 2013 yılında ise Anıl Piyancı ile 'Hiphop Ormanı' adlı parçayı yayınlamıştır. 2014 yılında Organize Oluyoruz Vol.3 için 'Bir Dakika' adlı parça milyonlarca kişi tarafından izlenmiştir. 2015 yılında Dokuz Sekiz Müzik firmasıyla 'Bu Senin Ellerinde' adlı single'i yayınladı. Bu şarkının klibide Youtube 3 Milyon'dan fazla kişi tarafından seyredilmiştir. 5 Aralık 2015'de kendisininde kendisininde çıktığı en büyük sahne olduğunu söylediği Hip Hop Jam ile İstanbul'da sahne almıştır. 21 Aralık 2015 yılında Savaş albümünün içindeki 'Psişik' şarkısına video klip yayımlamıştır. Bu klipde 2 Milyon'dan fazla izlenmiştir.
2017 yılında Anakronik albümünü çıkarmıştır.
Albümleri: Aforizme, Hastalık, Fare Kapanı, Manik Depresif, Bootleg, Bir Zombinin Anatomisi, Savaş, Anakronik, Av
EP albümleri: Açlık (Batarya Records)
Ortak Albümleri: Her Şey Yolunda (Anatolia Records), Senkronize (Leşker Asakir), Kurşun Batarya (Batarya Records), Stereotype (Batarya Records)
Single'ları: Sapkın Ulema, Kaos, Dünya İnanmıyor, Bir Dakika, Bu Senin Ellerinde, Gölgeler, Dayan, Kısır Döngü, Sevilmiyor
Babasının iş amacıyla İsrail'e gidip yanında hediye olarak getirdiği teyp ile ilk kez müzikle tanışan Hamza, Trabzon Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi'nden mezun olmuştur. Lisenin ardından kazandığı Eskişehir Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Çizgi Film (Animasyon) bölümünden mezun olmuştur. TRT Çocuk'ta Maysa ve Bulut adlı çizgi dizide seslendirmen olarak görev alan Hamza Gül, 2018 yılında iç mimar olan Gülşah Boncuk ile evlenmiştir.
[img=284x205]data:image/svg+xml;charset=utf-8,%3Csvg xmlns='http%3A//www.w3.org/2000/svg' xmlns%3Axlink='http%3A//www.w3.org/1999/xlink' viewBox='0 0 9 6'%3E%3Cfilter id='b' color-interpolation-filters='sRGB'%3E%3CfeGaussianBlur stdDeviation='.5'%3E%3C/feGaussianBlur%3E%3CfeComponentTransfer%3E%3CfeFuncA type='discrete' tableValues='1 1'%3E%3C/feFuncA%3E%3C/feComponentTransfer%3E%3C/filter%3E%3Cimage filter='url(%23b)' x='0' y='0' height='100%25' width='100%25' xlink%3Ahref='data%3Aimage/jpeg;base64,/9j/4AAQSkZJRgABAQAAAQABAAD/2wBDABALDA4MChAODQ4SERATGCgaGBYWGDEjJR0oOjM9PDkzODdASFxOQERXRTc4UG1RV19iZ2hnPk1xeXBkeFxlZ2P/2wBDARESEhgVGC8aGi9jQjhCY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2P/wAARCAAGAAkDASIAAhEBAxEB/8QAFQABAQAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAP/xAAhEAACAQMDBQAAAAAAAAAAAAABAwACETEEBRMUU3GB8P/EABUBAQEAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAC/8QAFREBAQAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAH/2gAMAwEAAhEDEQA/AI6FZ3Bpeg8NIdUq1sgDJt5l+iHfZ97iJFK//9k='%3E%3C/image%3E%3C/svg%3E[/img]

Ortaokul ve lise yıllarında basit kayıtlar alarak başladığı rap de Trabzon'da tanıştığı Zifo ile artık profesyonellik yolunda ilk adımını atmıştır. Zifo ile tanışmasının ardından ilk solo albümü olan Aforizma'yı çıkardı. Bu albümden bir yıl sonra da ikinci solo albümü Hastalık'ı çıkarmıştır. Hastalık'ın ardından ise Zifo ve Nakkaf'la ortak çıkardığı Her Şey Yolunda isimli albümü dinleyicilerine sunmuştur. Eskişehir'de okurken, Leşker Asakir ile tanışan Hamza, 2008 yılında Batarya Recors'u kurmuştur. Aynı yıl da albümleri Senkronize'yi çıkarmıştır. Bir süre sessiz kalan Allame, 2010 yılında Kurşun Batarya albümünü yine Leşker ile beraber çıkarmıştır. Aynı dönem içerisinde de solo albümü olan Fare Kapanı'nı yayınlamıştır. Yine ünlü rapçi Joker ile bir çok parçaya imza atmıştır. 2013 yılında yaptığı açıklama ile beraber Joker ile kişisel problemler yüzünden ayrıldığını açıklamıştı.
Ekim 2013 yılında ise Anıl Piyancı ile 'Hiphop Ormanı' adlı parçayı yayınlamıştır. 2014 yılında Organize Oluyoruz Vol.3 için 'Bir Dakika' adlı parça milyonlarca kişi tarafından izlenmiştir. 2015 yılında Dokuz Sekiz Müzik firmasıyla 'Bu Senin Ellerinde' adlı single'i yayınladı. Bu şarkının klibide Youtube 3 Milyon'dan fazla kişi tarafından seyredilmiştir. 5 Aralık 2015'de kendisininde kendisininde çıktığı en büyük sahne olduğunu söylediği Hip Hop Jam ile İstanbul'da sahne almıştır. 21 Aralık 2015 yılında Savaş albümünün içindeki 'Psişik' şarkısına video klip yayımlamıştır. Bu klipde 2 Milyon'dan fazla izlenmiştir.
2017 yılında Anakronik albümünü çıkarmıştır.
Albümleri: Aforizme, Hastalık, Fare Kapanı, Manik Depresif, Bootleg, Bir Zombinin Anatomisi, Savaş, Anakronik, Av
EP albümleri: Açlık (Batarya Records)
Ortak Albümleri: Her Şey Yolunda (Anatolia Records), Senkronize (Leşker Asakir), Kurşun Batarya (Batarya Records), Stereotype (Batarya Records)
Single'ları: Sapkın Ulema, Kaos, Dünya İnanmıyor, Bir Dakika, Bu Senin Ellerinde, Gölgeler, Dayan, Kısır Döngü, Sevilmiyor
Hoşgeldin, Ziyaretçi
Forumda Ara
Forum İstatistikleri
Son Aktiviteler
Red swicht klavye
Yorumlar:
7
•
Okunma:
87
CS 1.6 Özel Model & Skin ...
Yorumlar:
11
•
Okunma:
203