)
Linux sunucularda yaşanan performans, kilitlenme ve network problemlerini tespit etmek için kullanılan temel araçların kurulumu ve kullanım rehberidir.
1. CPU Tek Çekirdek Takibi (htop)
Oyun ve servis sunucuları genelde tek çekirdek (Single Thread) mimarisiyle çalışır. Toplam CPU kullanımı %20 görünse bile, uygulamanın bağlı olduğu tek bir çekirdek %100 olursa sunucuda lag, tick drop ve yanıtsızlık oluşur.
Kurulum:
Kod:
# Ubuntu / Debian
sudo apt update && sudo apt install htop -y
# CentOS / AlmaLinux / Rocky Linux
sudo dnf install epel-release -y
sudo dnf install htop -y- Terminale htop yazın.
- Üst kısımdaki çekirdek barlarına bakın. Tek bir çekirdek %100 kırmızı ise işlemci darboğazı vardır.
- P (Shift+P) tuşuna basarak en çok işlemci kullanan servisleri sıraya sokun.
- F5 tuşuna basarak süreçleri ağaç (Tree) şeklinde görebilir, hangi alt işlemin yük bindirdiğini tespit edebilirsiniz.
- Kilitlenen işlemi güvenle sonlandırmak için F9 tuşuna basıp önce SIGTERM (15) gönderin. Süreç yanıt vermezse veri kayıplarını önlemek adına son çare olarak SIGKILL (9) seçin.
2. Disk Darboğazı Tespiti (iotop)
Hatalı log eklentileri veya optimize edilmemiş veritabanı sorguları diski meşgul ederek sunucuda anlık donmalara (freeze/spike) yol açar. htop üzerinde yüksek wa (I/O Wait) görüyorsanız sorun disk kaynaklıdır.
Kurulum:
Kod:
# Ubuntu / Debian
sudo apt install iotop -y
# CentOS / AlmaLinux / Rocky Linux
sudo dnf install epel-release -y
sudo dnf install iotop -ySadece diski aktif kullanan süreçleri listelemek için:
Kod:
sudo iotop -o- DISK WRITE ve IO% değerlerine bakarak diski kilitleyen işlemi veya PID numarasını bulun.
3. Paket Kaybı ve Network Analizi (mtr)
Ping normal görünse bile mermilerin gitmemesi, teleport veya takılma hissi paket kaybından (loss) kaynaklanır. mtr, ping ve traceroute araçlarını birleştirerek rota üzerindeki kayıpları tespit eder.
Kurulum:
Kod:
# Ubuntu / Debian
sudo apt install mtr -y
# CentOS / AlmaLinux / Rocky Linux
sudo dnf install mtr -yKod:
sudo mtr -rwc 100 [Hedef_IP]Alıntı:Analiz Notları:
- Komut 100 paket gönderir. Test bitene kadar terminal yaklaşık 1.5 dakika bekler, süre bitince rapor ekrana düşer.
- Geçici Loss (Yalancı Kayıp): Aradaki router cihazlarında loss görünüp en alt satırda (hedefte) %0 loss varsa sorun yoktur. Router'ların ICMP isteklerini kısıtlamasından kaynaklanır.
- Gerçek Loss: Başladığı noktadan hedefe (en alt satıra) kadar kesintisiz devam eden kayıptır. Bu durumda veri merkezi veya servis sağlayıcı ile iletişime geçilmelidir.
Bonus: RAM ve Disk Alanı Kontrolü
Sunucunun aniden kapanması veya servislerin "yazma hatası" (No space left on device) vererek durması genellikle kaynak tükenmesinden kaynaklanır.
RAM ve Sanal Bellek (Swap) Durumu:
Kod:
free -h- Burada available (kullanılabilir) RAM miktarını takip edin. Sıfıra yaklaşırsa Linux sistemi korumak adına ana servisinizi OOM-Killer (Out of Memory) ile aniden sonlandırabilir.
Disk Doluluk Oranı:
Kod:
df -h- Özellikle Mounted on: / (ana kök dizin) satırındaki Use% oranı %100 olduysa sunucu dosya yazamaz ve kilitlenir. Şişen log dosyalarını veya gereksiz yedekleri temizlemeniz gerekir.
Özet Tablo
- Tek Çekirdek Darboğazı / FPS Kaybı:htop (Çekirdeklerden birinin %100 olması)
- Anlık Donma / Kilitlenme:sudo iotop -o (Yüksek IO%, DISK WRITE veya htop wa değeri)
- Mermi Gitmeme / Paket Kaybı:sudo mtr -rwc 100 [IP] (Hedefe kadar süren Loss% oranı)
- Servis Çökmesi / Bellek Yetersizliği:free -h (Available RAM'in sıfırlanması)
- Yazma Hatası / Genel Kilitlenme:df -h (Kök dizin / Use% 100 olması)
İyi forumlar.